Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma yakmadan girişmek doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Burada alüminyum tüplü kutu gibi tüple korunan bir kutu ile sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren tat ne kadar net ise yoğunluk o kadar yüksek demektir hem de bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda yazmak gerekir, zira hafıza çabucak kaybolur. Aynı çubuğu iki kez denemek yanılmayı önler zira gürültülü ortamlarda ince kokular çabucak kaçırılır. Aroma gücü kendi başına iyilik ölçüsü sayılmaz; yalnızca gücü gösterir. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek ve kriterleri baştan netleştirmek en doğru yol sayılır. Ölçüt belli olunca her puro aynı cetvelle değerlendirilir ve notlar birbirini destekler. Tadım sırasında telefon kenarda kalırsa odaklanma artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz üstelik erken davranıp sonuç çıkarmak sık yapılan bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle hafif ve net gelir tabii ki bu sıralama her çubukta birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos tadım notları benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü gerçek karakter çoğu zaman burada saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ve notalar koyulaşır hem de genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç eksik olur. Petit churchills tadım notları benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür nitekim bu yüzden sakin ilerlemek ödüllendirir. Sonlara doğru sıcaklık yükseldiğinden acımsı notalar baskın olabilir gerçekten ısınmış tütün kendi karakterini ancak orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir not vermek daha adil sonuç verir. Evrelerin geçişi genellikle net değildir, o nedenle yaklaşık olarak üçe bölmek işinizi görür. Değişimleri yakalamak adına nefes sıklığını değiştirmemek gerekir. Art arda nefes almak ısıyı artırır ve tadı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü sayıya dökmek kişisel yorumu daha net hâle getirir her zaman aynı aydınlatma ile sakin bir köşe tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu durum tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. 1 belli belirsiz notayı, beş de ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve yorum kalitesi yükselir. Petit julietas tadım notları benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda yer alır ve sonradan okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer benzeri aynı boydaki bir kutu ise tatlı notaları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan alabilir. Notu yazmadan önce en az üç nefes yapmak gerekir diğer taraftan ondalık notlar yazmak gereksiz bir yük yaratır. Skalayı her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası genellikle kullanılan puandır, çünkü ılımlı aromalar büyük kısmını oluşturur. Uç noktalardaki puanlar gerçekten istisnai durumlarda verilmelidir. Bu sayede kayıtlar ayırt edici kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, yanışın sıcaklığını ve aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu yüzden yanış hattının düzgün ilerlemesini da gözlemek gerekir. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla keskin tonlar erken belirir nitekim ince çubuklarda ısı birikimi belirgin biçimde çabuktur. Tadımda petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz ısınma temposu de aromayı hemen değiştiren bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha serin akar ama aromalar daha geç açılır hem de bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı iyi örnekler kül oluşumu düzensizse yorum kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha okunur yapar ama gücünü azaltmaz aksine geniş gövdede ısı daha geniş bir alana yayılır. Bu yüzden kalınlığı not defterine yazmak gerekir. Farklı çaplarda iki ürünü aynı günde denerken ilk olarak dar çaplıyı ardından kalını içmek iyi olur. Bu şekilde yoğun tat ince olanın tadını bastırmaz. İkisi arasındaki bekleme zamanı yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki yoldan gelir: damaktaki tat ve burun boşluğunun duyduğu aroma oysa bu iki kanal birbirini tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak için bu iki kanalı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım başta önemsiz görünse de yorumları epey etkiler. Dumanı dudaktan verirken burundan yavaşça bırakmak retrohale denemesidir mesela ılık bir soluk aromayı çok geniş açar. Tadımda short churchills gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını belirgin verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan tadımlar sağlam olmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk de fındıksı notayı daha kısa geçirir hızlı bir çekiş ise narin notaları örter. Yoğunluk damakta düşük ama koku tarafında yüksek olabilir benzer biçimde ağır bir yemekten hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar için ilk adımda burundan gelen notalara bakmak işi basitleştirir. Zamanla damak kısmı de detay göstermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak algıyı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız doyduğunda yoğunluk olduğundan zayıf algılanır üstelik öğün aralarında deneme yapıyorsanız bu önlem iyice önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce oda sıcaklığında su almak yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını sağlar. Wide churchills tadım notları gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir zira yorgun bir damak en belirgin aromayı bile silik hissettirir. Sade kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları gölgeler ayrıca çok soğuk içecekler damağı uyuşturur ve aroma hissini düşürür. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha net görünür o nedenle hazırlık aşaması ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı korur gerçekten tatlı içecekten hemen sonra baharatlı tonlar olduğundan sert görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve haricinde çay da düşünülebilir; önemli olan seçimin şekersiz olmasıdır. Ağız tazelendikten ardından birkaç dakika beklemek iyi sonuç verir. Hızlıca başlanan tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Sigarillo ölçüsünde yanış hızlı sürdüğünden yoğunluk dalgalanması daha dar bir aralıkta yaşanır ayrıca ilk izlenim bu boylarda hızla kaybolabilir. Bu yüzden ilk çekişler ile son çekişler arasındaki farkı yakalamak daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne göre daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir böylece aroma gücünü izlemeyi rahatlatır zira her nefesin ağırlığı daha fazladır. Tadımda 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü de sedir notasını çabucak gösterip biter zira değişim uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha sağlam sonuç sunar bu nedenle düzenli ve dengeli çekiş önerilir. Teneke kutu aroması yakmadan önceki ilk notu belirler bu nedenle not almayı çubuk yanarken değil hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek yararlıdır. Boy küçüldükçe tat ayrıntısı azalır, fakat güç algısı aynı kalabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını büyük boy notlarıyla birebir kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı sayfa kullanmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir deneme aroma gücü konusunda güvenilir bir fikir vermez demek ki her tadım önceki denemenin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ile zaman izlenimi değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra belirgin fayda verir. Bu yüzden basit bir tadım defteri açmak işe yarar aksi takdirde aynı notalar her seferinde yeniden keşfedilir. Yıl dönümü sürümü puro benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde sedir notası değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp göz atmak gelişimi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar oynadığını gösterir bu da boşa emeğe neden olur. Saat, puro adı ile not tabloya girilmelidir gerçekten ilk notlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı sapmalar gösterir. Puanlar birbirinden iki basamaktan fazla fark çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçütünüz oturur. Defterde kısa cümleler uzun paragraflardan daha işlevseldir. Örneğin orta bölüm güçlü ahşap kokusu şeklinde bir kayıt yeterli olur. İleride okunduğunda net kalmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, içimin ağızdaki dokusunu anlatır; aroma gücü de tatların belirginliğidir çünkü bu iki ölçüt aynı yönde hareket göstermek mecburiyetinde olmaz. İkisi çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa ayrı değerlendirilir bu ikisini ayırmak nihayetinde daha dürüst bir yorum doğurur. El principe aroma profili benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir tonunu belirgin taşıyabilir mesela ağır bir içim zayıf bir tatla gelebilir. Dengeli onlu puro kutusu benzeri dengeli bir kutu de orta dolgunlukla badem notasını güçlü tutar kaldı ki dolgun bir duman aromasız de olabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir çubuk yüksek lezzet verebilir tersi durum da geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak yeterlidir bu nedenle tek ifadeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı yorumlamak iyidir. Gövdeye bakıp aroma gücünü tahmin etmek yanlış sonuç verir. Aynı dolgunlukta iki çubuk içinde aroma ayrımı bulmak ince bir iştir. Bu becerinin gelişmesi zaman ile tekrarlı not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, aroma algısını en az tütün kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle başlar. Nemi düşük bir havada çubuk hızlı yanar ve keskin notalar öne geçer bu nedenle oda koşullarını da kayda geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli havada de duman tıkanır ve aroma silikleşir sıcaklık ise yaprağın yanma hızını etkileyen ayrı bir etkendir. La prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu durumu dikkate almak gerekir yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu yoğunluğu nasıl benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa ayrım net okunur tadım anı planlarken bu etkeni unutmayın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku ise algıyı bozar oysa asıl etken çoğu zaman ortamdaki hava ya da esinti olur. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yoldur. Kapalı bir odada duman yoğunlaşırsa sonraki denemenin aroması hatalı okunabilir. Kapı açıklığı bırakmak genellikle işe yarar. Hava akımı fazla sertse yanış yapısı şaşar.